Σε ΠΟΛΛΟΥΣ αναπτυσσόμενες χώρες, η χρήση του καυσόξυλα, υπολείμματα καλλιεργειών, κάρβουνο και άλλα στερεά καύσιμα Είναι εξαιρετικά διαδεδομένο, τόσο για μαγείρεμα όσο και για θέρμανση.
Αυτές οι πηγές ενέργειας, αν και προσβάσιμες, παρουσιάζουν σημαντικούς κινδύνους για την υγεία και το περιβάλλον, ειδικά όταν χρησιμοποιούνται σε παραδοσιακές σόμπες και σόμπες που δεν διαθέτουν τις απαραίτητες συσκευές αερισμού και φιλτραρίσματος.
Ο ρόλος της βιομάζας στις υπανάπτυκτες χώρες
Η βιομάζα, ιδιαίτερα τα καυσόξυλα και ο ξυλάνθρακας, παραμένει η κύρια πηγή ενέργειας σε εκατομμύρια φτωχά νοικοκυριά σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με εκτιμήσεις του FAO και του ΠΟΥ. Σε μεγάλο βαθμό, αυτή η κατάσταση οφείλεται στο ότι τα συμβατικά ορυκτά καύσιμα είναι απαγορευτικά για πολλές αγροτικές οικογένειες, καθιστώντας τη βιομάζα την πιο προσιτή επιλογή.
Αυτή η ευρεία χρήση βιομάζας πραγματοποιείται συνήθως σε πολύ επισφαλείς συνθήκες, με υποτυπώδεις εστίες και σόμπες που δεν προσφέρουν τη δυνατότητα πλήρους καύσης. Αυτό προκαλεί την απελευθέρωση μιας σειράς τοξικών εκπομπών, συμπεριλαμβανομένων μονοξείδιο του άνθρακα, βενζόλιο, φορμαλδεΰδη και πολυαρωματικούς υδρογονάνθρακες, μεταξύ άλλων. Αυτές οι ουσίες είναι εξαιρετικά επιβλαβείς για την υγεία όσων ζουν σε αυτά τα σπίτια που δεν αερίζονται καλά.
Επιπλέον, υπό αυτές τις ίδιες συνθήκες, το κακός αερισμός και η έλλειψη επαρκών υποδομών στα σπίτια μπορεί να επιδεινώσει τη συσσώρευση ρύπων στον αέρα των εσωτερικών χώρων.
Ασθένειες που σχετίζονται με τη χρήση βιομάζας
Τα άτομα που εκτίθενται σε αυτούς τους ρύπους διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να αναπτύξουν πολλές ασθένειες, ιδιαίτερα αναπνευστικές ασθένειες. Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, τα μικρά παιδιά είναι μια από τις πιο ευάλωτες ομάδες, καθώς η παρατεταμένη έκθεση σε προϊόντα ατελούς καύσης μπορεί να προκαλέσει οξείες αναπνευστικές λοιμώξεις, όπως πνευμονία, και υπολογίζεται ότι χιλιάδες παιδιά πεθαίνουν κάθε χρόνο ως αποτέλεσμα αυτού. . Επιπλέον, οι γυναίκες, που παραδοσιακά είναι επιφορτισμένες με τη μαγειρική, υφίστανται επίσης μεγάλο αντίκτυπο λόγω της συνεχούς έκθεσής τους.
Μεταξύ των κυριότερων ασθενειών που μπορεί να σχετίζονται άμεσα με τη χρόνια έκθεση στον καπνό βιομάζας είναι:
- Οξείες αναπνευστικές παθήσεις: Η έκθεση σε υψηλά επίπεδα αιωρούμενων σωματιδίων, όπως αυτά που δημιουργούνται από την καύση βιομάζας, έχει βρεθεί ότι αυξάνει σημαντικά τη συχνότητα εμφάνισης οξέων αναπνευστικών λοιμώξεων στα παιδιά.
- χρόνια βρογχίτιδα y εμφύσημα: Και οι δύο είναι αποφρακτικές πνευμονικές παθήσεις που επηρεάζουν την αναπνευστική ικανότητα των ατόμων που εκτίθενται χρόνια σε ρύπους.
- Καρκίνος πνεύμονα: Αν και οι μελέτες σε αυτόν τον τομέα βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη, η μακροχρόνια έκθεση σε πολυαρωματικούς υδρογονάνθρακες και άλλες χημικές ουσίες που υπάρχουν στον καπνό των στερεών καυσίμων έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου.
- εγκεφαλοαγγειακά ατυχήματα y καρδιακή ασθένεια: Η οικιακή ατμοσφαιρική ρύπανση έχει επίσης καρδιαγγειακές επιπτώσεις, αυξάνοντας τον κίνδυνο καρδιακές προσβολές και εγκεφαλικά επεισόδια.
Ο κίνδυνος για τα παιδιά
Σε σπίτια όπου το μαγείρεμα γίνεται με στερεά καύσιμα ή βιομάζα, τα μικρά παιδιά επηρεάζονται περισσότερο. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, περισσότερο από το 50% των θανάτων που προκαλούνται από πνευμονία σε παιδιά κάτω των πέντε ετών σχετίζονται με την έκθεση σε λεπτά σωματίδια και άλλους ρύπους που υπάρχουν στον εσωτερικό αέρα του σπιτιού.
Αυτοί οι ρύποι όχι μόνο φουσκώνουν τους αεραγωγούς, αλλά μειώνουν επίσης την ικανότητα του ανοσοποιητικού συστήματος να καταπολεμά τις λοιμώξεις. Τα παιδιά που υποφέρουν από επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις σε νεαρή ηλικία μπορεί να αναπτύξουν χρόνια αναπνευστικά προβλήματα που θα επιμείνουν σε όλη τους τη ζωή.
Μακροπρόθεσμα: χρόνιες παθήσεις σε ενήλικες
Η παρατεταμένη έκθεση σε στερεά καύσιμα δεν επηρεάζει μόνο τα παιδιά, αλλά και τους ενήλικες με την πάροδο του χρόνου. Επιδημιολογικές μελέτες που πραγματοποιήθηκαν σε αναπτυσσόμενες χώρες όπως το Μεξικό, η Ινδία και περιοχές της Αφρικής έχουν καταγράψει υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης χρόνιες αποφρακτικές πνευμονοπάθειες (ΧΑΠ) σε γυναίκες που έχουν χρησιμοποιήσει σόμπες βιομάζας για δεκαετίες χωρίς επαρκή αερισμό.
Επιπλέον, τα σωματίδια που ρυπαίνουν τον αέρα σε εσωτερικούς χώρους έχει βρεθεί ότι επηρεάζουν άμεσα το καρδιαγγειακό σύστημα, αυξάνοντας τον κίνδυνο καρδιακών προσβολών και επιπλοκών που σχετίζονται με την αρτηριακή πίεση σε γυναίκες που εκτίθενται συνεχώς στον καπνό στα σπίτια τους.
Η λύση: τεχνολογικές εναλλακτικές και βελτιωμένες κουζίνες
Παρά τους κινδύνους που συνδέονται με τη χρήση της βιομάζας, παραμένει μία από τις πιο προσιτές πηγές ενέργειας για τους φτωχότερους πληθυσμούς του κόσμου. Το κλειδί, λοιπόν, δεν είναι απαραίτητα η εξάλειψη της χρήσης βιομάζας, αλλά η βελτιστοποίηση της χρήσης της μέσω ασφαλέστερων τεχνολογιών.
Μεταξύ των πιο αξιοσημείωτων πρωτοβουλιών είναι τα βελτιωμένα προγράμματα κουζίνας που επιδιώκουν να μετριάσουν τις επιπτώσεις του καπνού στο εσωτερικό περιβάλλον. Αυτές οι κουζίνες έχουν σχεδιαστεί για να εξασφαλίζουν α πληρέστερη καύση και, συνήθως, περιλαμβάνουν καμινάδες και κουκούλες που επιτρέπουν την αποβολή καπνού έξω από το σπίτι. Υπογραμμίζει επίσης τη χρήση νέων τεχνολογιών όπως οι σόμπες Patsari στο Μεξικό, οι οποίες έχουν μειώσει σημαντικά την έκθεση σε οικιακούς ρύπους.
Άλλες βιώσιμες επιλογές που προωθούνται περιλαμβάνουν τη χρήση του βιοαέριο o υγραέριο (LPG), και τα δύο θεωρούνται πολύ πιο καθαρά καύσιμα από τη βιομάζα και τα οποία συμβάλλουν επίσης στη μείωση των κινδύνων από τυχαίες πυρκαγιές που σχετίζονται με τις υποτυπώδεις σόμπες.
Η σημασία της εκπαίδευσης και της εφαρμογής πολιτικών
Για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των κινδύνων για την υγεία που συνδέονται με τη χρήση βιομάζας, είναι απαραίτητο να συνδυαστούν οι τεχνολογικές λύσεις με τα εκπαιδευτικά προγράμματα και τις δημόσιες πολιτικές. Σε αγροτικές και περιθωριοποιημένες κοινότητες, όπου η χρήση καυσόξυλων και κάρβουνου είναι βαθιά ριζωμένη στα έθιμα και τις παραδόσεις, η εισαγωγή εστιών και εναλλακτικών καυσίμων πρέπει να συνοδεύεται από εκπαιδευτικές εκστρατείες που εξηγούν τα μακροπρόθεσμα οφέλη για την υγεία.
Επιπλέον, πολιτικές που διευκολύνουν την πρόσβαση σε καθαρότερα καύσιμα, όπως το υγραέριο ή το βιοαέριο, ή που προωθούν τη διανομή βελτιωμένων σόμπας σε προσιτό κόστος, θα είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση θετικού και διαρκούς αντίκτυπου. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, μέχρι το 2030 θα εξακολουθούν να υπάρχουν περίπου 2100 δισεκατομμύρια άνθρωποι που θα μαγειρεύουν με βιομάζα, εάν δεν ληφθούν ισχυρά μέτρα πολιτικής. Αυτό υπογραμμίζει τον επείγοντα χαρακτήρα της προώθησης αυτών των πολιτικών.
Η πρόσβαση σε ασφαλέστερες τεχνολογίες και καύσιμα όχι μόνο θα βελτίωνε σημαντικά τη δημόσια υγεία, αλλά θα είχε επίσης σημαντικό αντίκτυπο στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, μειώνοντας τις εκπομπές μεθανίου και αιθάλης που συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη.
Η διασφάλιση ότι τα νοικοκυριά στις φτωχές χώρες μπορούν να χρησιμοποιούν τη βιομάζα με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα θα μειώσει τις αναπνευστικές ασθένειες, τις λοιμώξεις στα παιδιά και τα καρδιακά προβλήματα, συμβάλλοντας στη βιώσιμη ανάπτυξη και στη μείωση της ενεργειακής φτώχειας.